(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

महाभारत का अरयण्क पर्व – Mahabharat Aranyak Parv in Hindi


॥ श्रीः ॥
3.180. अध्यायः 180
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
वने मृगयार्थमटतो भीमस्य महताऽजगरेण ग्रहणम् ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

जनमेजय उवाच। 3-180-0x(2334)(22823)
कथं नागायुतप्राणो भीमो भीमपराक्रमः।
भयमाहारयत्तीव्रं तस्मादजगरान्मुने ॥ 3-180-1(22824)
पौलस्त्यं धनदं युद्दे य आह्वयति दर्पितः।
नलिन्यां कदनं कृत्वा निहन्ता यक्षरक्षसाम् ॥ 3-180-2(22825)
तं संससि भयाविष्टमापन्नमरिसूदनम्।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ॥ 3-180-3(22826)
वैशम्पायन उवाच। 3-180-4x(2335)
बह्वाश्चर्ये वने तेषां वसतामुग्रधन्विनाम्।
प्राप्तानामाश्रमं राजन्राजर्षेर्वृषपर्वणः ॥ 3-180-4(22827)
यदृच्छया धनुष्पाणिर्बद्धखङ्गो वृकोदरः।
ददर्श तद्वनं रम्यं देवगन्धर्वसेवितम् ॥ 3-180-5(22828)
स ददर्श शुभान्देशान्गिरेर्हिमवतस्तदा।
देवर्षिसिद्धचरितानप्सरोगणसेवितान् ॥ 3-180-6(22829)
चकोरैरुपचक्रैशच् पक्षिभिर्जीवजीवकैः।
कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च तत्र तत्र निनादितान् ॥ 3-180-7(22830)
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्हिमसंस्पर्शकोमलैः।
उपेतान्बहुलच्छायैर्मनोनयननन्दनैः ॥ 3-180-8(22831)
स संपश्यन्गिरिनदीर्वैडूर्यमणिसंनिभैः।
सलिलैर्हिमसंकाशैर्हंसकारण्डवायुतैः ॥ 3-180-9(22832)
वनानि देवदारूणां मेघानामिव वागुराः।
हरिचन्दनमिश्राणि तुङ्गकालीयकान्यपि ॥ 3-180-10(22833)
मृगयां परिधावन्स समेषु मरुधन्वसु।
विध्यन्मृगाञ्शरैः शुद्धैश्चचार स महाबलः ॥ 3-180-11(22834)
भीमसेनस्तु विख्यातो महान्तं दंष्ट्रिणं बलात्।
निघ्नन्नागशतप्राणो वने तस्मिन्महाबलः ॥ 3-180-12(22835)
मृगाणां सवराहाणां महिषाणां महाभुजः।
विनिघ्नंस्तत्रतत्रैव भीमो भीमपराक्रमः ॥ 3-180-13(22836)
स मातङ्गशतप्राणो मनुष्यशतवारणः।
सिंहशार्दूलविक्रान्तो वने तस्मिन्महाबलः ॥ 3-180-14(22837)
वृक्षानुत्पाटयामास तरसा वै बभञ्ज च।
पृथिव्याश्च प्रदेशान्वै नादयंस्तु वनानि च ॥ 3-180-15(22838)
पर्वताग्राणि वै मृद्गन्नादयानश्च विज्वरः।
प्रक्षिपन्पादपांश्चापि नादेनापूरयन्महीम् ॥ 3-180-16(22839)
वेगेन न्यपतद्भीमो निर्भयश्च पुनः पुनः।
आस्फोटयन्क्ष्वेडयंश्च तलतालांश्च वादयन्।
चिरसंबद्धदर्पस्तु भीमसेनो वने तदा ॥ 3-180-17(22840)
गजेनद्राश्च महासत्वा मृगेन्द्राश्च महाबलाः।
भीमसेनस्य नादेन व्यमुञ्चन्त गुहा भयात् ॥ 3-180-18(22841)
क्वचित्प्रधावंस्तिष्ठंश्च क्वचिच्चोपविशंस्तथा।
मृगप्रेप्सुर्महारौद्रे वने चरति निर्भयः ॥ 3-180-19(22842)
स तत्रमनुजव्याघ्रो वने वनचरोपमः।
पद्भ्यामभिसमापेदे भीमसेनो महाबलः ॥ 3-180-20(22843)
स प्रविष्टो महारण्ये नादान्नदति चाद्भुतान्।
त्रासयन्सर्वभूतानि महासत्वपराक्रमः ॥ 3-180-21(22844)
ततो भीमस्य शब्देन भीताः सर्पा गुहाशयाः।
अतिक्रान्तास्तु वेगेन जगामानुसृतः शनैः।
ततोऽमरवरप्रख्यो भीमसेनो महाबलः ॥ 3-180-22(22845)
स ददर्श महाकायं भुजङ्गं रोमहर्षणम्।
गिरिदुर्गे समापन्नं कायेनावृत्य कन्दरम् ॥ 3-180-23(22846)
पर्वताभोगवर्ष्माणं भोगैश्चन्द्रार्कमण्डलैः।
चित्राङ्गमङ्गजैश्चित्रैर्हरिद्रासदृशच्छविम् ॥ 3-180-24(22847)
गुहाकारेण वक्रेण चतुर्दंष्ट्रेण राजता।
दीप्ताक्षेणातिताम्रेण लिहानं सृक्विणी मुहुः ॥ 3-180-25(22848)
त्रासनं सर्वभूतानां कालान्तकयमोपमम्।
निःश्वासक्ष्वेडनादेन भर्त्सयन्तमिव स्थितम् ॥ 3-180-26(22849)
स भीमं सहसाऽभ्येत्य पृदाकुः क्षुधितो भृशम्।
जग्राहाजगरो ग्राहो भुजयोरुभयोर्बलात् ॥ 3-180-27(22850)
तेन संस्पृष्टगात्रस्य भीमसेनस्य वै तदा।
संज्ञा मुमोह सहसा वरदानेन तस्य हि ॥ 3-180-28(22851)
दशनागसहस्राणि धारयन्ति हि यद्बलम्।
इद्रलं भीमसेनस्य भुजयोरसमं परैः ॥ 3-180-29(22852)
स तेजस्वी तथा तेन भुजगेन वशीकृतः।
विम्फुरञ्शनकैर्भीमो न शशाक विचेष्टितुम् ॥ 3-180-30(22853)
नागायुतसमप्राणः सिंहस्कन्धो महाभुजः।
गृहीतो व्यजहात्सत्वं वरदानविमोहितः ॥ 3-180-31(22854)
स हि प्रयत्नमकरोत्तीव्रमात्मविमोक्षणे।
न चैनमशकद्वीरः कथंचित्प्रतिबाधितुम् ॥ 3-180-32(22855)

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि आजगरपर्वणि अशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ 180 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-180-10 तुङ्गं कालीयकं च काष्ठविशेषौ ॥ 3-180-11 मरुधन्वसु गिरेर्निर्जलप्रदेशेषु। मरुर्ना गिरिधन्वनोरिति मेदिनी ॥ 3-180-24 पर्वतस्याभोगः विस्तीर्णता तत्परिमाणं वर्ष्म शरीरं यस्य तम् ॥ 3-180-27 पृदाकुः सर्पः ॥ 3-180-31 सत्वं बुद्धिम् ॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.